Idea edycji

Szanowni Państwo,

osiemnasta edycja festiwalu poświęcona jest ruchowi kulturowemu, który powstał w Europie Środkowo-Wschodniej na przełomie lat 70. i 80.  Od początku jako swoje główne założenia przyjął rekonstrukcję archaicznych pieśni, tańców, instrumentów i muzyki instrumentalnej w wersji “in crudo”.  Powstały wówczas zespoły i środowiska, których celem było zachowanie pieśni tradycyjnych w kształcie, w jakim przetrwały do dziś. Środowiska te, świadomie rezygnując z jakichkolwiek stylizacji czy aranżacji, próbowały śpiewać na sposób wiejski zebrane w trakcie badań terenowych pieśni, tak, by zachować ich tradycyjny sposób wykonania i specyficzny charakter brzmienia. Jednym z głównych problemów, na jakie natrafili na początku swojej pracy, była technika śpiewu.

Miesiące, a czasem i lata pracy nad jej opanowaniem sprawiły, że zaczęto postrzegać manierę wykonawczą jako podmiot (obok tekstu i melodii) mający swoją funkcję w kompleksie obrzędowym. Dało to początek systematycznym pracom laboratoryjnym nad manierami wykonawczymi, przy okazji stawiając fundamentalne pytania dotyczące kontynuowania tych elementów rodzimej kultury, które sięgają zamierzchłej przeszłości. W tamtym okresie było to zupełnie nowe zjawisko, zwłaszcza wobec popularności państwowych zespołów pieśni i tańca wykonujących stylizowaną muzykę ludową. W Polsce ten ruch zapoczątkowała Fundacja Muzyka Kresów, a powołany przez nią Festiwal „Najstarsze Pieśni Europy”, obok Międzynarodowej Letniej Szkoły Muzyki Tradycyjnej, stały się jednym z elementów programu rekonstrukcji wiejskich tradycji śpiewaczych.

Tegoroczna edycja Festiwalu „Najstarsze Pieśni Europy” nosi tytuł PORTRET NAUCZYCIELA i jej celem jest prezentacja kilku postaci tego ruchu, które badając przed laty pieśni tradycyjne odkryli w ich wykonywaniu przestrzeń dla własnej wrażliwości, ekspresji i talentu.

Edycja ta bezpośrednio nawiązuje do ubiegłorocznej, która nosiła tytuł UCZNIOWIE. Wysłuchaliśmy wtedy solowych koncertów kilkunastu artystów, którzy prezentowali zrekonstruowane przez siebie pieśni tradycyjne z różnych regionów Polski. Byli to  wykonawcy, którzy dwadzieścia lat temu uczestniczyli w zajęciach pierwszych edycji Międzynarodowej Letniej Szkoły Muzyki Tradycyjnej i którzy zdecydowali się poświęcić żmudnej pracy nad rekonstrukcją polskich pieśni tradycyjnych. Niektórzy z nich odwołując się do rodzinnych korzeni dziadków i pradziadków podjęli się badań pieśni z pogranicza polsko-ukraińskiego czy polsko-białoruskiego.

Ich nauczycielami byli dzisiejsi bohaterowie festiwalu: Jelena Jovanović z Serbii, Monika Mamińska z Polski, Rytis Ambrazevičius z Litwy i Jewhen Jefremow z Ukrainy.

W pierwszej część festiwalu Nauczyciele poprowadzą tygodniowe zajęcia ze swoimi uczniami. Na drugą część złożą się koncerty Nauczycieli z Uczniami. Tych z Państwa, którzy zainteresowani są teoretycznymi zagadnieniami związanymi ze śpiewem tradycyjnym zapraszamy na wykłady artystów.

Do idei festiwalu nawiązywać będzie też Noc Tańca, podczas której zagra Kapela Brodów, tym razem w składzie Anna i Witold Brodowie z synem Anatolem.

Życzę miłej zabawy.

Jan Bernad

Międzynarodowa Letnia Szkoła Muzyki Tradycyjnej organizowana przez Fundację Muzyka Kresów od 1998 roku jest  pierwszą tego typu inicjatywą w Polsce związaną ze zorganizowaną nauką śpiewu tradycyjnego. Na program składają się intensywne, dwutygodniowe zajęcia głosowe, prowadzone przez najlepszych nauczycieli śpiewu tradycyjnego Europy Środkowo-Wschodniej oraz zajęcia poświęcone muzyce instrumentalnej i tradycyjnym tańcom, połączonych z sesjami naukowymi i wykładami na temat tradycji śpiewaczych i ich kontekstów kulturowych. Od 2009 roku Międzynarodowa Letnia Szkoła Muzyki Tradycyjnej organizowana jest we współpracy z Ośrodkiem Międzynarodowych Inicjatyw Twórczych „Rozdroża”.

Wykładowcy Międzynarodowej Letniej Szkoły Muzyki Tradycyjnej w latach 1998 – 2018:

BIAŁORUŚ –  Iryna Maziuk, Aleś Łoś, LITWA – Renata Balsienė, Toma Grašytė, Loreta Juciute, Loreta Mokaitė,  Zita Kelmickaitė, Lijana Šarkaitė-Vilums, Rytis Ambrazevicius, Arunas Lunis, POLSKA –  Zofia Bernad, Ewa Grochowska, Monika Mamińska, Klaudia Niemkiewicz, Edyta Piekarczyk, Marta Urban-Burdalska, Katarzyna Tucholska, Katarzyna Zedel, Jan Bernad, Robert Burdalski, Krzysztof Butryn, Piotr Dahlig, Mateusz Niwiński, Marek Szwajkowski, Maciej Żurek, ROSJA –  Jewgienija Redkowa, Galina Tawlaj, Swietłana Własowa,  Tatiana Zimienkowa, Wiaczesław Assanow, Władimir Iwanow, Ihor Macijewski, Aleksander Piereslegin, Wiaczesław Szczurow, SERBIA –  Jelena Jovanovic, Sanja Rankovic, Branko Tadić, UKRAINA – Olena Gonczarenko, Iryna Klymenko, Hanna Koropniczenko, Anna Ochrymczuk, Tetiana Sopiłka, Jewgienij Jefremow, Serhij Ohrymczuk, Jurij Pastuszenko.